โครงการ

Close

ชุมชนและสิ่งแวดล้อม

โครงการอนุรักษ์วัวแดง

โครงการอนุรักษ์วัวแดง

ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุ ต.ท่ากระดาน อ.ศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี


โครงการอนุรักษ์และขยายพันธุ์วัวแดง ปี 2563

มูลนิธิสุทธิรัตน์ อยู่วิทยา ร่วมมือกับศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุ ตำบลท่ากระดาน อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี (เริ่มปี 2562)

เป้าหมายโครงการ

“ขับเคลื่อนการขยายพันธุ์ และขยายพื้นที่วัวแดงจากพื้นที่ป่าสลักพระสู่พื้นที่ป่าห้วยขาแข้ง” เพื่อป้องกันปัญหาเลือดชิด (การผสมพันธุ์ในสายเลือดเดียวกัน) ที่จะนำไปสู่การสูญพันธุ์ในอนาคต โดยดำเนินงานด้านการวิจัย การอนุรักษ์ และขยายพันธุ์วัวแดง พร้อมดำเนินกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่าย ด้วยการทำงานกับชุมชน สถานศึกษา ภาครัฐ และภาคเอกชนตลอดแนวเขตการขยายพื้นที่ในชื่อ “กลุ่มมวลชนจิตอาสาอนุรักษ์วัวแดง”

ความสําคัญของโครงการ

“วัวแดง” เป็นสัตว์ที่มีรายชื่อในพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 การอนุรักษ์วัวแดง จึงเป็นการเชื่อมโยงระหว่างสัตว์ป่า ผืนป่าและชุมชน “เพราะเมื่อวัวแดงอยู่รอด ผืนป่าก็อยู่รอดและชุมชนรอบพื้นป่าก็อยู่รอดอย่างยั่งยืนเช่นเดียวกัน” โครงการอนุรักษ์และขยายพันธุ์วัวแดง จึงเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน เพื่อให้เกิดความเข้าใจ ตระหนักถึงคุณค่าของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

การสูญหายของวัวแดงในพื้นที่ป่าสลักพระ เมื่อเกือบ 50 ปีที่ผ่านมา คือจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์ ขยายพันธุ์วัวแดง และเมื่อปี พ.ศ. 2517 การค้นพบวัวแดงเพศเมียบริเวณโป่งกลางป่าสลักพระ จนเกิดเป็น “เจ้าโป่งทอง” วัวแดงตัวแรก นับเป็นเหตุการณ์สำคัญในการสร้างแรงผลักดันการอนุรักษ์วัวแดงให้กลับคืนสู่ป่าสลักพระอีกครั้ง และเป็นตัวชี้วัดว่า แนวคิดการอนุรักษ์วัวแดงสามารถปลุกจิตสำนึกของคนในชุมชนที่อยู่รอบแนวเขตป่าสลักพระได้เป็นอย่างดี

โครงการอนุรักษ์วัวแดง

ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาน้ำพุ ต.ท่ากระดาน อ.ศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี


การดําเนินงานโครงการ

ดำเนินงานวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (วิทยาเขตกำแพงแสน) ในการปรับปรุงสายพันธุ์วัวแดงเพื่อป้องกันปัญหาเลือดชิด (การผสมพันธุ์ในสายเลือดเดียวกัน) ควบคู่กับการทำงานด้านชุมชน ปัจจุบันได้ปล่อยวัวแดงไปแล้ว 4 ครั้ง เป็นจำนวนทั้งสิ้น 13 ตัว ซึ่งจากการสำรวจพบว่า ลูกวัวแดงที่เกิดตามธรรมชาติมีจำนวนกว่า 18 ตัว (ข้อมูลจาก GPS และกล้อง Camera Trap) โดยในปี 2564 จะมีการปล่อยวัวแดง เป็นครั้งที่ 5 อีกจำนวน 3 ตัว

นำอาสาสมัครร่วมกับชุมชนลงแรงและเรียนรู้งานด้านการอนุรักษ์และขยายพันธุ์วัวแดง (ปี 2562 - 2563) กับกิจกรรม “คืนวัวแดงสู่ผืนป่า เรียนรู้คุณค่าความสมดุล” ทำคอกเตรียมความพร้อมปล่อยวัวแดงสู่ป่า ครั้งที่ 3 ปี 2562 และกิจกรรม “ปลูกพืชอาหารช้าง สร้างอาหารให้สัตว์ป่า” เพื่อเพิ่มแหล่งอาหารให้สัตว์ป่าในปี 2563


จากการดำเนินงานในปีที่ 1 กิจกรรม “คืนวัวแดงสู่ผืนป่า เรียนรู้คุณค่าความสมดุล” ได้จัดทำคอกเตรียมความพร้อมปล่อยวัวแดงสู่ป่า และได้ใช้ในการปล่อยวัวแดงครั้งที่ 4 เดือนธันวาคม 2563 และในปีที่ 2 กิจกรรม “ปลูกพืชอาหารช้าง สร้างแหล่งอาหารให้สัตว์ป่า” ได้ปลูกมะม่วงป่า จำนวน 2,500 ต้น และเพาะพันธุ์ต้นมะม่วงป่า จำนวน 10,000 ต้น เพื่อเป็นอาหารสัตว์ในพื้นที่ป่าสลักพระ โดยทั้ง 2 ปีมีอาสาสมัคร Goal Together ชุมชน (มวลชนจิตอาสา) และเจ้าหน้าที่ภาครัฐ เข้าร่วมทำกิจกรรมกว่า 200 คน




Q : จากที่มีมวลชนสนใจร่วมขับเคลื่อนด้านการอนุรักษ์วัวแดง มีกระบวนการทำงานร่วมกันอย่างไร

A : งานทุกงานไม่สามารถทำเพียงคนเดียวได้ ต้องมีทีมงานที่ร่วมอุดมการณ์ และมีจิตวิญญาณของนักอนุรักษ์เหมือนกัน หากเราสร้างความเชื่อ ลงมือทำให้เห็นเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน มวลชนก็ตามมาเอง การจุดประกายมวลชนที่นี่ คือ การสร้างรูปธรรมความสำเร็จ “ทำ บอกต่อ ตอกย้ำความสำเร็จ” ทำอย่างต่อเนื่อง พร้อมกับสร้างจิตสำนึกในทุกกิจกรรมที่เกิดขึ้น การทำงานแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน ไม่ใช่การเกณฑ์คนมาทำงานประชาสัมพันธ์แล้วจบ แบบนั้นไม่ใช่งานพัฒนา หรืองานอนุรักษ์

Q : วางแผนงานขับเคลื่อนการอนุรักษ์วัวแดงในอนาคตอย่างไรบ้าง
A : แนวทางและเป้าหมายหลักในการทำต่อไป คือ การขยายพันธุ์วัวแดงให้มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น คือ ไม่มีความรู้ก็ต้องหาตัวช่วย เช่น ทำงานด้านวิชาการร่วมกับอาจารย์จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (วิทยาเขตกำแพงแสน) เรื่องการวิจัยวัวแดง ในขณะเดียวกันก็ผลักดันงานด้านมวลชนไปพร้อมๆ กับการขับเคลื่อนงานอนุรักษ์วัวแดงต่อไปด้วย เราพยายามเชื่อมเส้นทางการเดินของวัวแดง จากป่าสลักพระสู่ป่าห้วยขาแข้ง เพื่อแก้ไขปัญหาเลือดชิด (การผสมพันธุ์ในสายเลือดเดียวกัน) และต้องขอขอบคุณทาง มูลนิธิสุทธิรัตน์ อยู่วิทยา ที่เข้ามาสนับสนุน และเป็นฟันเฟืองในการทำงาน ทำให้โครงการเริ่มเป็นรูปธรรมขยายวงกว้างออกไปสู่สายตาประชาชน และเป็นการช่วยให้น้องวัวแดงมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นในอนาคต